Het gevolg is dat oude beloftes ingetrokken worden en er een verschuiving plaatsvindt van defined benefit naar defined contribution. Defined benefit is een (zoveel mogelijk) zeker pensioenbedrag, defined contribution is feitelijk beschikbaar gesteld geld waarmee de individuele werknemer kan gaan beleggen.

Dat maakt de rol van de werkgever als raadgever steeds belangrijker als men in ogenschouw neemt dat er ongeveer 100.000 euro per persoon belegd kan worden. Een manco daarbij is dat werkgevers over het algemeen nog te weinig kennis in huis hebben om deze adviserende rol goed te vervullen. In het juninummer van Pensioen Bestuur & Management, staat een best practice verhaal over de Unie van Waterschappen. Deze organisatie helpt hun medewerkers actief om goede keuzes te maken en won terecht dit jaar de pensioencommunicatieprijs. Actief advies geven over pensioen is ook handig bij bijzondere gebeurtenissen die daar invloed op hebben; een huwelijk, scheiding, promotie, deeltijd werken. Dat gebeurt echter nog veel te weinig.

Beleggen voor een goed pensioen

Het volgende kabinet moet een besluit nemen over een nieuw pensioenstelsel, het is dan nog de vraag wat de Kamer daarmee gaat doen. Wereldwijd is er geen ideaal stelsel. In Denemarken is het wel individueel, maar daar is de AOW inkomensafhankelijk en dat maakt het ingewikkeld. Ik geloof in een individueel pensioen, met een collectief deel voor uitschieters zoals voor mensen die heel erg lang leven. Voorwaarde om een individueel pensioenstelsel te laten slagen, is dat het simpel wordt gehouden en dat kan als de ballast uit het verleden losgelaten wordt. Een persoonlijke pensioen ‘pot’ waarmee van jaar tot jaar belegd kan worden. De levenscyclus kan daarbij gevolgd worden; jongeren beleggen met meer risico, ouderen nemen minder risico.

Niet sexy

De toekomst van dat individuele pensioen staat of valt met kennis. Meer kennis betekent meer vertrouwen. Het gezegde ‘wat de boer niet kent, dat eet hij niet’, gaat ook op voor het pensioen. Het is lastig om mensen geïnteresseerd te krijgen in hun eigen pensioen, het is natuurlijk ook geen sexy onderwerp. Communicatie over pensioen heeft pas zin als de interesse er is. Het is een voorwaarde om open te staan voor dergelijke communicatie die op meerdere manieren ingezet kan worden. De pensioenfondsen kunnen dan op verschillende manieren wijzen op het belang van interesse in het pensioen. Neem dat enorme bedrag van 100.000 euro en ik begrijp niet hoe mensen daar níet in geïnteresseerd kunnen zijn. In totaliteit gaat het om zo’n 1200 miljard euro aan belegd pensioenvermogen, en per jaar wordt er maar liefst 30 miljard euro pensioen uitgekeerd. Bedragen die moeten aanspreken en bekender dienen te worden bij het grote publiek.

Soms zit het tegen

Pensioenfondsen kunnen meer aan reputatiemanagement doen. Zij zijn altijd traditioneel bezig geweest, maar mogen wat mij betreft best wat meer mooie ontwikkelingen delen. Het beeld van de ‘graaiers’ en zelfverrijkende pensioenbestuurders dat bij het gros van de mensen leeft, klopt namelijk niet met de werkelijkheid. Een pensioenfonds is een organisatie zonder winstoogmerk en hanteert een compleet ander beloningsysteem dan bij bijvoorbeeld banken en verzekeraars. Het is een (te) brave sector die wat mij betreft meer aan de weg mag timmeren. Het huidige pensioenstelsel is in het algemeen goed. De tijd zit echter even niet mee, lage rente, hoge verplichtingen en lage rendementen. Dat duurt ook nog wel even voort. Een individueel stelsel geeft een realistischer beeld en is beter zelf te sturen.”